BLOG: De complexe GHOR?

Het is mooi om de eerdere algemene blogs over complexiteit af te sluiten met de GHOR. Het werkveld waar ik nu zo’n half jaar werk. Complexiteit is niet erg, als we hem maar begrijpen zegt Taleb hieronder. Maar wat valt er nu aan te begrijpen? Ik ga een poging doen om een inkijkje en doorkijkje te geven in deze wereld.

The world is far, far more complicated than we think, which is not a problem, except when most of us don’t know it. (N.N. Taleb).

De GHOR, waar hebben we het over?

Op 20 juni hadden we een landelijke GHOR netwerkdag in Amsterdam. Tijdens deze dag leerden we van elkaar en van anderen. Bijvoorbeeld door een presentatie van de organisatoren van Sail Amsterdam. Tijdens die dag zag ik in de openingsspeech het volgende overzicht:

Discipline Medewerkers
Politie 60.000
Brandweer 25.000
GHOR 200
Zorg 1.200.000

Als je dit ziet dan denk je, wat gaat de GHOR hier in doen? Ik kom hier later op terug.

Wie gaat er over?

In de wereld van de GHOR is de directeur Publieke Gezondheid (DPG) de leidinggevende. Dat is de directeur van de GGD. Deze functionaris is eindverantwoordelijk voor het werk van de GHOR. Waar bestaat dat uit? Kortweg uit:

    1. Regie en coördinatie op geneeskundige hulpverlening tijdens de crisis.
    2. Advies geven in de voorbereiding.

Dit is de hoofdlijn, al valt er veel meer over te schrijven. Dit doen 25 regio’s met zo’n 200 collega’s. Maar wat daar achter vandaan komt is een hele grote groep met mensen en organisaties, de zorgverleners; 1.2 miljoen personen!

Hoewel de directeur van de GGD dus eindverantwoordelijk is voor deze taken, is de GHOR onderdeel van de Veiligheidsregio. Het doel van de Veiligheidsregio is namelijk om brandweer, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening onder één dak te organiseren.
Dat betekent dat de directeur Veiligheidsregio ook een rol heeft in de crisisbeheersing, georganiseerd door de GHOR. De directeur Veiligheidsregio legt verantwoording af aan zijn algemeen bestuur. Dat doe de DPG ook, alleen dan aan een ander algemeen bestuur.
In de praktijk zie je dan ook dat de GHOR in grofweg de helft van de regio’s is ondergebracht bij de GGD en bij de andere helft bij de Veiligheidsregio. Dit met nog een aantal tussen- en samenwerkingsvarianten. En deels dan ook nog eens een andere interpretatie van bovenstaande taken. Versnippering

versnippering

De zorg verzamelt zich

Een andere ontwikkeling is het regionaal overleg acute zorg (ROAZ). In dit overleg organiseert de acute zorg (ambulancediensten, ziekenhuizen, etc) zich. Dit met name met de vraag hoe de hele geneeskundige keten op elkaar afgestemd is. Dit overlapt natuurlijk deels de GHOR taken. Want wanneer gaat acute zorg over in een crisis? Je begrijpt; voer voor discussie… Daarnaast zijn die regio’s ook nog eens wisselend. Zo beslaat onze ROAZ regio drie Veiligheidsregio’s.

Wie is bevoegd?

Daarnaast zijn de bevoegdheden vrij versnipperd. De DPG, burgemeesters, voorzitters Veiligheidsregio, minister van VWS en de inspectie gezondheidszorg hebben bevoegdheden, om er maar een aantal te noemen. Dit naast de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de zorginstellingen zelf.

Gedachten over positionering

De positie van de GHOR is een kans. Namelijk, overal in het land zien we crisistypen veranderen. De klassieke brand en explosie blijft, maar er komt meer bij. Van discussies over kunstgrasvelden, tot de sluiting van Fort Oranje. Of van de aanvaring in Grave met zijn ‘cascade-effecten’ tot de 112 uitval op maandag 24 juni 2019.

Wat betekent dit voor crisisbeheersing? Een gedachte hierover is het volgende. We hebben geen directe éénduidige en hiërarchische sturing op wat er in de maatschappij gebeurt tijdens en na een incident. Dat maakt de informatie over complexiteit wel duidelijk. De gevolgen en interactie zijn onoverzichtelijk en onvoorzien. Waar de crisisorganisatie vroeger alles oploste, kan dat nu niet meer. De crisisorganisatie gaat niet over 112 masten, stroomvoorziening, grote effecten in het water of de directe sturing op een individuele zorginstelling. De oplossingen liggen in het netwerk, het systeem, de maatschappij
Vanuit die gedachtegang is de GHOR een (verplichte) voorloper. De GHOR kan zelf de crisis niet oplossen (met 200 mensen), maar is afhankelijk van het systeem; de verschillende instellingen, de wetgeving, de ministeries, de maatschappij, enzovoorts. Veel meer dan dat bijvoorbeeld een brandweer of politie dat is. Maar in het licht van nieuwe crises is het gebrek aan eigen oplossingen en mogelijkheden de toekomstige werkelijkheid. Welke rol gaat de crisisorganisatie spelen in het totaalsysteem van de maatschappij? Los van hiërarchie en overzicht op het systeem. Misschien kan de GHOR juist daar wel een proeftuin in zijn.

Al neemt dat natuurlijk niet weg dat we wat mij betreft wel mogen streven naar wat minder versnippering…

Disclaimer

Dit blog schrijf ik, omdat ik om ik het leuk vind om af en toe eens wat informatie te delen naar aanleiding van mijn opleiding Risk, Crisis and Disastermanagement. Bovendien vind ik dat we vanuit de Veiligheidsregio, als deskundige op het gebied van crisisbeheersing, onze kennis en ervaring zoveel mogelijk moeten delen. Overigens reflecteert deze blog mijn eigen visie op crisisbeheersing en niet die van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid of de GHOR. Heb je aanvullingen, opmerkingen of kritiek? Mail me gerust.

Gerelateerde artikelen

GHOR Zuid-Holland Zuid
Romboutslaan 105
3312 KP  Dordrecht

GHOR in beweging