storytelling

BLOG: Beslissingen nemen met gebruik van metaforen en storytelling

In de vorige blog schreef ik over het nemen van beslissingen. We doen dat vaak niet op een hele rationele manier, maar we doen dat op basis van wie we zijn en wat onze ervaringen zijn. Ik schreef dat psycholoog Gary Klein vier mechanismes ontdekte waarmee we vaak beslissingen nemen.

Ik ga in dit blog in op de laatste twee:

  1. Intuïtie
  2. Mentale Simulatie (het verloop van toekomstige gebeurtenissen voor je zien)
  3. Het gebruik van metaforen of analogen
  4. Het gebruik van ‘storytelling’

Metaforen of analogen

In 1904 viel Japan de Russische vloot aan bij Port Arthur. Door deze slag won Japan de oorlog met Rusland. Japan vroeg zich af of Amerika ooit van dit verhaal had gehoord. In ieder geval was men voor Pearl Harbor er zich niet voldoende van bewust. Al liep Pearl Harbor voor Japen iets minder goed af.
Wat is het?

  • Een analoog is een gebeurtenis in het zelfde domein,
  • Een metafoor is een gebeurtenis in een ander domein.
Van beide gebeurtenissen kun je soms lering trekken. Daarom is het een belangrijk onderdeel van beslissingen. In onzekere situatie helpt het om te zoeken naar voorbeelden die eerder zijn voorgekomen. Als je een situatie in een oefening of echte inzet al hebt meegemaakt, of je hebt ervan gelezen, dan zal je daar lessen uit gebruiken. Als je dat niet hebt, kun je zoeken naar voorbeelden in een andere branche of omgeving, die je alsnog kunnen helpen.
In het voorbeeld van Port Arthur, vond de aanval plaats met de Japanse Marine. Als men deze metafoor had doorgetrokken, met andere woorden gekeken naar de kwetsbaarheid van de vloot, dan zou dit wellicht helpen in de bescherming van Pearl Harbor. Lessen trekken van andere of dezelfde domeinen komt overal voor. Zo schrijf Gary Klein dat zo ook het idee van de interface van Macintosh is ontstaan, naar de metafoor van een bureau met mapjes en dergelijke.

De les hiervan? Ken allereerst de geschiedenis van je eigen domein. Incidenten die er zijn geweest, manier waarmee ze zijn opgelost. Maar de les is ook om ook eens breder te kijken, hoe gaan andere branches met problemen om? Zo ontstaan er veel nieuwe verbanden. Bijvoorbeeld, wat weten we over teameffectiviteit en wat betekent dit voor een crisisteam?

Storytelling

We onthouden lang niet alles wat er gezegd wordt. Maar goede verhalen wel. Goede verhalen bevatten drama, empathie en wijsheid volgens Gary Klein. Dit hoeft niet groots te zijn. Het kan simpelweg het praatje tijdens de lunch zijn over een situatie die je hebt meegemaakt. Of juist het de-briefen na een inzet. Door naar verhalen van de anderen te luisteren vergroot je weer je eigen ervaring. Dit betekent niet dat ieder verhaal nu zo relevant is.

Een goed verhaal is:

  • Plausibel; we kunnen de verhaalelementen geloven,
  • Consistent; het is een logisch verhaal,
  • Overzichtelijk; het geeft de grote lessen weer, zonder te veel de diepte in te gaan,
  • Uniciteit; wij houden van verhalen die uniek zijn.

storytelling

In een onderzoek naar de beste probleemoplossers bij een software bedrijf, kwam Gary Klein erachter dat deze ‘troubleshooters’ eenzelfde werkwijze hadden. Ze bedachten telkens een ‘verhaal’ waardoor het probleem ontstond. Als dat verhaal niet tot de juiste oplossing leidde, kwamen ze tot een nieuw verhaal, net zolang tot het probleem was opgelost. Dit is iets anders dat voor en nadelen afwegen, even het één proberen en dan weer het ander. Dit is het bouwen op een logisch verhaal, hierdoor werd er vooral gekeken naar de logica van het probleem. Hoe betere verhalen je kan bedenken, hoe minder je afhankelijk bent van de standaard handleidingen en hoe eerder je bij de oplossing bent.

De les? Het niet onderschatten van verhalen, van het de-briefen, evalueren of van het gezellig samenzitten met een drankje na de oefening. Het verhaal kan ook het lezen van een incident zijn, hoe is het ongeluk ontstaan of waar is de brand ontstaan en gaat het naartoe? Op deze manier kunnen we betere maatregelen bedenken en bouwen we ervaringen op.

Met deze vier mechanismes van beslissen weten we meer over ons eigen handelen. Het bewust hiervan zijn is wellicht al het allerbelangrijkste. Het is mooi dat deze mechanismen de basis van beslissen zijn onder tijdsdruk. Het laat ook zien dat we met storytelling en metaforen onze ervaring kunnen uitbreiden. Als we ons hier bewust van zijn kunnen we het gebruiken, maar er soms ook juist uitstappen. Kennen we de situatie? Prima, handelen op basis van snelheid en routine. Nagaan wat we al geleerd hebben. Kennen we het niet? Dan moeten we wellicht overstappen naar een rationelere, maar veel tragere werkwijze…

Disclaimer

Dit blog schrijf ik, omdat ik om ik het leuk vind om af en toe informatie te delen over risico-, crisismanagement en de GHOR. Bovendien vind ik dat we vanuit de Veiligheidsregio, als deskundige op het gebied van crisisbeheersing, onze kennis en ervaring zoveel mogelijk moeten delen. Overigens reflecteert deze blog mijn eigen visie en niet die van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid of de GHOR. Heb je aanvullingen, opmerkingen of kritiek? Mail me gerust.

Gerelateerde artikelen

GHOR Zuid-Holland Zuid
Romboutslaan 105
3312 KP  Dordrecht

GHOR in beweging